Türkiye Neden Libya’da ?

Muammer Kaddafi’nin devrilmesinden sonra Libya’da yaşanan iç savaştan yararlanan Yunanistan 2014 yılında Girit Adasi’nı baz alarak Libya’nın 39 kilometrekarelik alanını karasuları ilan etmişti. Yunanistan’ın bu bölgeleri karasuları ilan edebilmesi için uluslararası hukukta bir ada parçasının etrafında herhangi bir ana kara parçası bulunmaması halinde o ada ve belirlenen bölge hak iddia eden ülkenin karasularında dahil olabiliyor.Yunanistan’ın bu gasp girişiminin uluslar arası hukukta bir hükmü bulunmamaktadır. Yunanistan gayrimeşru yollardan Libya’ya ait alanları sahiplenerek doğal gaz araması yapmak ve Doğu Akdeniz’de çıkarılan gazın Avrupa’ya taşıma projesini gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Bu asılsız girişim Libya ile Yunanistan ilişkilerinde bir kriz oluşturmuştur. Yunanistan’ın bu girişimi sadece Libya’nın değil Türk karasularının da ihlali söz konusudur. Yunanistan, Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davaları’nı hiçe sayarak ana karayı esas almayan ve Girit, Kerpe, Kaşot, Rodos ve Meis adalarının Münhasır Ekonomik Bölge alanlarını belirlemesiyle Türkiye dahil bölgeki diğer ülkeleri çok küçük alanlara hapsediyor.

Peki Türkiye – Libya Meşru Hükümeti UMH’yi neden destekliyor ?

Türkiye, BM tarafından resmi olarak tanınan UMH ile birçok anlaşma yapmasıyla birlikte bir çok yardım faaliyetlerinde de bulundu. Bunun nedeni Kaddafi döneminden bu yana bölgenin kalkınması adına özellikle inşaat sektöründe Libya’daki büyük yatırımlarını korumak istiyor.Bununla birlikte Akdeniz’de ortak gaz arama ve boru hattı projesi gerçekleştiren İsrail, Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) East Med Boru Hattı Projesiyle Libya ve Türkiye sahada saf dışı bırakmaya çalışılıyor. Olası bir Yunanistan – Mısır Münhasır Ekonomik Bölge anlaşmasında hem Türkiye’nin Akdeniz’deki yetki alanı daralmış olacak hem de Akdenizde çıkarılacak gazın Avrupa’ya taşınmasında Türkiye’nin söz hakkı olmayacaktı. Bu olası durum göz önüne alan Türkiye, UMH ile 27 Kasım 2020’de Güvenlik ve Askeri işbirliği Mutabakat Muhtırası ve Deniz Yetki Alanları’nın Sınırlandırılmasına ilişkin Mutabakat muhtıralarını imzalayarak bir ittifak gerçekleştirdi. Birleşmiş Milletler’in bu anlaşmayı onaylamasıyla Akdeniz gazının Avrupa’ya taşınmasında Türkiye ve Libya söz sahibi olabilecektir.Ayrıca Türkiye ile Libya arasında imzalanan “güvenlik ve askeri işbirliği” mutabakatına bakacak olursak Libya,Türk ordusuna topraklarında 3 yıl konuşlanabilme hakkı tanıdı.Böylelikle Türk askerinin Libya’ya gönderilmesi sahada hem psikolojik üstünlük hem de askeri strateji açısından güç dengelerini değiştirmiş oldu. Türkiye ve Libya arasındaki anlaşmaların yürürlükte kalabilmesi için Türkiye ve  BM’nin desteklediği Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin darbeci Halife Hafter karşısında savaşın galibi olması Türkiye’nin sahada varlığını ve çıkarlarını korumasını sağlayacaktır.

Türkiyesiz Bir Enerji Hattı Oluşturulmaya Çalışılıyor

Ben bunu Coğrafi Keşiflere benzetiyorum tıpkı Osmanlısız ticaret yolu oluşturmaya çalışan Avrupalıların yeni yollar araması gibi şimdi de Türkiyesiz bir ticaret yolu oluşturulmaya çalışıyor olması tarihin tekerrür ettiği anlamına geliyor. Ancak bu sefer Türkiye bu ticaret yolunun dışında kalmamalı elindeki fırsatları iyi değerlendirmelidir. Türkiye’nin Akdeniz’de varlığının yok sayılabilmesi kabul edilemez bir durumdur.Bu süreçte Türkiye Akdeniz’de tek başına bırakmaya çalışılabilir.Türkiye ve ittifakın kurulduğu liman ülkelerinde yaşanacak herhangi bir sabotaj ve aksaklıklar bu dönem içerisinde yaşanılabilir buna karşı gereken önlemlerin alınması gerekmektedir. Her ne olursa olsun Türkiye’nin Akdenizdeki çalışmaları devam ettirilmelidir.Akdenizde atılan adımlar Türkiye’nin bağımsızlık hakkıdır. Ülkemiz içinde Akdeniz politikası bir siyasi malzeme haline getirilmeden devletin temel gayesi, bir varlık mücadelesi olarak benimsenmesi ve desteklenmesi gerekmektedir. Yazımıza Barbaros Hayrettin Paşa’nın “Denizlere hakim olan tüm cihana hakim olur.” Sözleriyle son vermiş olalım.

Kaynaklar

“Türkiye Libya stratejisinin getirisini toplamaya hazırlanıyor” Seda Sezer Bilen Deutsche Welle Türkçe https://amp.dw.com/tr/t%C3%BCrkiye-libya-stratejisinin-getirisini-toplamaya-haz%C4%B1rlan%C4%B1yor/a-54040066

“Libya’da kim kiminle savaşıyor? Türkiye ve uluslararası güçler hangi tarafı destekliyor?” Mustafa Bağ  euronews. https://www.google.com/amp/s/tr.euronews.com/amp/2020/06/10/libya-da-neler-oluyor-kim-kiminle-neden-savasiyor

“Türkiye’nin İkili Libya Politikası” Cemal Aslan https://www.stratejikortak.com/2020/01/turkiye-libya-politikasi-rusya.html

“Türkiye-Libya ‘Deniz Sınırları Anlaşmasının’ Hukuki Boyutu” Cemal Aslan https://www.stratejikortak.com/2019/12/libya-turkiye-anlasma-hukuki-boyut.html

“Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’de Sahiplendiği Libya Deniz Alanı” https://www.stratejikortak.com/2019/11/yunanistan-libya-deniz-alani-dogu-akdeniz.html

“Libya’da Neler Oluyor?” https://www.stratejikortak.com/2020/01/libyada-neler-oluyor.html

“EastMed, Doğu Akdeniz Doğalgazı ve Geleceği” https://www.stratejikortak.com/2020/06/dogu-akdeniz-dogalgaz-eastmed.html